Kurkowa City Prison - POI223

Stadsgevangenis Gdansk

Ul. Kurkowa 12, Gdansk, Polen
Trefwoorden voor deze historische locatie
Verzet Terreur en uitroeiing
Liberation Route Europe

Stadsgevangenis Gdansk

In de stadsgevangenis van Gdansk hebben in de loop der tijd allerlei gevangenen gezeten; criminelen, maar ook politieke gevangenen. Nadat de nazi’s de Vrije Stad Gdansk in 1939 hadden ingelijfd bij het Derde Rijk, pakten ze honderden intellectuelen, democraten, vrijheidsstrijders en joden op. Velen werden vandaar naar Piasnica of Szpegawsk gestuurd, waar ze werden geëxecuteerd.

De stadsgevangenis aan de Kurkowastraat in Gdansk is in 1851 gebouwd als aanbouw aan het plaatselijke gerechtsgebouw. Tussen 1900 en 1910 werd de gevangenis uitgebreid, waarna die plaats bood aan zo’n 1000 gevangenen, voornamelijk criminelen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog zaten er ook politieke gevangenen, onder wie de Poolse legerofficier, staatsman en vrijheidsstrijder Jozef Pilsudski. In 1933 nam de lokale nazi-partij de macht in Gdansk over. De Duits sprekenden vormden toen de meerderheid in de stad. Zij waren de Poolse minderheid en de democratische oppositie in Gdansk slecht gezind. Vele democraten werden dan ook opgepakt en naar de stadsgevangenis gebracht.
Na de Duitse inval in Polen op 1 september 1939 zetten de Duitsers meer dan 800 Polen uit Gdansk en Pommeren, voornamelijk joden en intellectuelen, vast in de stadsgevangenis. Die werden van daaruit naar plaatsen als Piasnica en Szpegawsk gestuurd, waar ze werden geëxecuteerd. In totaal hebben tijdens de Tweede Wereldoorlog zo’n 29.000 mensen in de stadsgevangenis gezeten. 500 van hen zijn geëxecuteerd of overleefden de martelingen niet.

Na 1945 kwam de stadsgevangenis in handen van de Poolse communistische veiligheidsdienst. Toen zaten er vooral oorlogsmisdadigers, zoals de gezaghebbende NSDAP-bestuurder (Gauleiter) Albert Forster, bewakers van concentratiekamp Stutthof onder wie Jenny-Wanda Barkmann, en leden van het anti-communistische verzet. Sommigen zijn in de stadsgevangenis omgebracht, zoals vrijheidsstrijdster Danuta Siedzikowna, alias ‘Inka’. Tot aan de val van het communisme in 1989 behield de communistische geheime politie het gezag over een van de cellenblokken. Op de muren van de gevangenis zijn gedenkplaten aangebracht, waarop de historische gebeurtenissen staan beschreven, evenals de namen van mensen die er gevangen zaten.

Mediagallerij

Ul. Kurkowa 12, Gdansk, Polen

Gerelateerde bezienswaardigheden, historische locaties en Biografieën