BelgieAntwerpen

Antwerpen werd bevrijd op 4 september 1944. De verovering van deze stad was zeer belangrijk voor de geallieerden. Zij hadden een grote haven nodig voor de bevoorrading van hun legers om zo hun opmars naar Duitsland voort te zetten. 

Liberation Route Europe

Liberation Route:BelgieAntwerpen

Lente 1944. België leeft sinds mei 1940 onder het bezettingsregime van nazi-Duitsland. Schaarste, angst en censuur maken al vier jaar lang deel uit van het dagelijkse leven. Vooral in de steden is er vaak een tekort aan voedsel. De Duitse oorlogsindustrie draait op volle toeren en zet daarbij in België, Duitsland en Noord-Frankrijk tienduizenden Belgen in. Joden en andere groepen die in de ogen van de nazi’s minderwaardig zijn, leven ondergedoken, zijn gevlucht of afgevoerd naar concentratiekampen.

Toch is er hoop. Op 6 juni gaan de Britten, Amerikanen en Canadezen in Normandië aan land. Aanvankelijk stoten ze op sterke Duitse weerstand. Maar eind juli kunnen de geallieerden in het Normandische binnenland een doorbraak forceren en op 25 augustus staan de bevrijders in Parijs. Hun opmars verloopt nu pijlsnel.

Wie in België over een radiotoestel beschikt, stemt die in het geheim af op de BBC om de ontwikkelingen te kunnen volgen. Op 2 september steken de eerste geallieerde soldaten bij Doornik de Frans-Belgische grens over. Een dag later bevrijden ze Brussel. De Belgische hoofdstad is nu in geallieerde handen, maar de ogen van de militaire strategen zijn in de eerste plaats gericht op de Antwerpse haven. Om de bevoorrading van het geallieerde leger in West-Europa – intussen zo’n twee miljoen man sterk – te kunnen blijven verzekeren, is de bevrijding van de havenstad namelijk van cruciaal belang.

Op 4 september rijden Britse tanks de stad Antwerpen binnen. Na een aantal korte gevechten krijgen de Britten aan het einde van de dag de hele stad onder controle. Dankzij de hulp van het verzet valt de haven nagenoeg onbeschadigd in geallieerde handen. Toch duurt het nog een hele tijd voor de bevrijders gebruik kunnen maken van de haven. Aan de monding van de Schelde controleren de Duitsers beide oevers en verhinderen ze alle scheepvaart richting Antwerpen.

De geallieerde opmars gaat onverminderd verder. Haast overal gaat de komst van de bevrijders gepaard met immense vreugdetaferelen, maar ook met wraakacties tegen al wie van collaboratie met de Duitsers wordt verdacht. In amper tien dagen is het grootste deel van België bevrijd. Maar een deel van de provincie Antwerpen is nog bezet.

Aanvankelijk slaat de bevrijdingskaravaan het noordelijke landsgedeelte namelijk over. Het Albertkanaal vormt een tijdlang een frontlijn dwars door de provincie Antwerpen. Terwijl de Antwerpenaars feestvieren, moeten de inwoners van het aangrenzende Merksem nog een maand lang de Duitse bezetting verdragen. In de Kempen raken de geallieerden wel over het Albertkanaal en kunnen ze afbuigen naar het noordwesten. De Duitse weerstand is er taai en er wordt op sommige plaatsen hevig gevochten. Pas eind oktober vallen de Noorderkempen volledig in geallieerde handen en is de hele provincie bevrijd.

Intussen zetten de geallieerden alles op alles om de doorvaart op de Schelde vrij te maken. Dat lukt na een hevige strijd in het zuiden van Nederland. Na een ontmijningsoperatie kunnen eind november 1944 de eerste schepen Antwerpen binnenvaren. Eindelijk hebben de geallieerden opnieuw een belangrijke haven dicht bij het front. Maar het oorlogsleed is nog niet geleden.

Vanaf oktober voert het Duitse leger een grootscheepse bommencampagne. De inslagen van V1- en V2-bommen veroorzaken heel wat schade en leed in het bevrijde land. Antwerpen is een belangrijk doelwit vanwege de haven. Pas einde maart 1945 houden de bombardementen op en kunnen de inwoners een tweede maal opgelucht ademhalen.

Biografieën

Beleef de historie